TÜİK verisinde eğitim atılımı: Genç nesilde yükseköğretim mezuniyeti 17 yılda 3,4 kat arttı

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2025 Ulusal Eğitim İstatistikleri'ni yayımladı. Veriler, son 17 yılda eğitim seviyesinde tarihi bir atılım olduğunu gösteriyor. 25-34 yaş grubunda yükseköğretim mezunu nüfus oranı 2008'de %13,5 iken 2025'te %45,6'ya yükseldi. Bu oran, OECD 2024 verilerine göre ülke ortalamasının %48,7'sine ve Türkiye'nin %44,9'una yaklaştı.

Cinsiyet farkı tersine döndü

En dikkat çeken bulgulardan biri cinsiyet arasındaki farkın yönünün değişmesi. 2008'de erkeklerde %14,6, kadınlarda %12,5 olan yükseköğretim mezuniyet oranı 2025'te kadınlarda %50,3, erkeklerde %41 olarak gerçekleşti. Genç nesil kadınlar, erkeklerden 9,3 puan yüksek bir oranla mezun oldu. OECD ülkeleri arasında en yüksek oran Güney Kore'de %70,6 ile, en düşük oran ise Meksika'da %29,1 ile kaydedildi.

Bölgesel uçurum koruyor

25 yaş üstü nüfusun ortalama eğitim süresi 2025'te 9,6 yıl olarak hesaplandı. Kadınlarda 8,9 yıl, erkeklerde 10,3 yıl. İl bazında en yüksek süre Ankara'da 10,9 yıl, ardından İstanbul, Eskişehir, Kocaeli ve Yalova geliyor. En düşük süre Ağrı'da 7,6 yıl. Son 10 yılda en büyük artışı Şırnak (%48,5) yakaladı; Hakkari, Muş, Şanlıurfa ve Van takip ediyor. Bu gelişme, doğudaki illerdeki hızlı kapanışı işaret ediyor olsa da mutlak farklar hâlâ büyüktür.

Nesiller arası aktarım güçlü

Anne veya baba yükseköğretim mezunuysa çocuğun da mezun olma ihtimali çok yüksek. Annesi mezun olanların %84,2'si, babası mezun olanların %80,4'ü yükseköğretimi tamamlamış. Annesi ortaöğretim mezunu olanlarda bu oran %64,3; annesi ortaöğretim altı düzeyde olanlarda %29,4'e düşüyor. Eğitimin kuşaklar arası aktarımı, eşitsizliğin kalıcılığını açıklıyor.

Genel okuryazarlık oranı 6 yaş üstünde %97,9'a ulaştı (2008: %91,8). Kadınlarda %96,4, erkeklerde %99,3. 25 yaş üstü nüfusta en az ortaöğretim mezunu oranı %50,5; yükseköğretim (ön lisans ve üzeri) mezunu oranı %9,8'den %26,1'e çıktı.