Hepatit sessizce ilerliyor; erken tanı ve aşı hayat kurtarıyor
Uzmanlar hepatitin belirti vermeden ilerleyebildiğini, virüslerin yanı sıra alkol ve ilaçların da karaciğeri tahrip edebileceğini vurguluyor. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre yılda 1,3 milyon ölümün nedeni viral hepatit.
Karaciğerin sessizce hasar görebildiği hepatit hastalıkları, dünya genelinde milyonları etkileyen ve erken tanısı hayat kurtaran bir halk sağlığı sorunu olarak öne çıkıyor. İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Özgür Çağraş, hepatitin çoğu zaman belirti vermeden gidişat gösterdiğini ve ciddi komplikasyonların önlenmesinde erken teşhisin kritik rolünü vurguladı (IGFA). Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre dünyada yaklaşık 254 milyon kişi kronik Hepatit B, 50 milyon kişi ise kronik Hepatit C enfeksiyonuyla yaşıyor; viral hepatitler her yıl siroz ve karaciğer kanseri dolayısıyla 1,3 milyon kişinin hayatını kaybetmesine yol açıyor.
Bulaş yolları ve türler farklılık gösteriyor
Hepatitin en yaygın etkeni virüslerdir; buna ek olarak bazı ilaçlar, aşırı alkol tüketimi, toksik maddeler ve otoimmün hastalıklar da karaciğer iltihabına neden olabiliyor. Hepatit A genellikle kirli su ve gıda yoluyla bulaşır, akut geçer ve kronikleşmez. Hepatit B kan, cinsel temas ve doğum sırasında anneden bebeğe aktarılabilir; yıllarca fark edilmeden siroz ve karaciğer kanserine götürebilir. Hepatit C ise ağırlıklı olarak kan yoluyla bulaşır ve günümüz tedavileriyle büyük oranda tam iyileştirilebiliyor (IGFA).
Aşı ve hijyen korumanın en etkili yolu
Hepatit A ve B'ye karşı aşılar korumanın en etkin yöntemleri arasında yer alıyor. Türkiye'de çocukluk çağı Hepatit B aşılama programları sayesinde hastalık görülme sıklığında belirgin azalma kaydedildi; ancak erişkinlerde kronik taşıyıcılık hâlâ önemli bir sorun. Kişisel hijyene dikkat, steril olmayan tıbbi ve kozmetik işlemlerden kaçınma, kişisel eşyaların paylaşılmaması ve güvenilir sağlık kuruluşlarının tercih edilmesi öneriliyor. Sağlık çalışanları, diyaliz hastaları ve sık kan ürünü alan kişiler risk grubunda sayılıyor ve düzenli takip çağrılıyor (IGFA).
"Sarılık, koyu renkli idrar veya uzun süren halsizlik şikâyeti olan kişiler vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurmalı." — İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Özgür Çağraş (IGFA)
Belirtiler arasında halsizlik, iştahsızlık, bulantı, karın sağ üst quadrantında ağrı, ateş, kas-eklem ağrıları, cilt ve göz aklarında sararma, koyu idrar ve açık renkli dışkı yer alıyor. Uzmanlar, bu bulgulardan bir veya birkaçının görülmesi durumunda gecikmeden başvuru yapılması gerektiğini hatırlatıyor.
