İSKİ'den yerli yapay zeka projesi: Proje maliyeti 85 oranında düştü

İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) bünyesinde geliştirilen ve verinin tamamen yerel sunucularda kalmasını sağlayan yapay zeka projesinin tanıtım töreni, 20 Temmuz 2026 tarihinde İGFA tarafından düzenlendi. İBB Başkan Vekili Nuri Aslan törende, İstanbul'un yapay zeka dönüşümüne Ekrem İmamoğlu önderliğinde hazırlandığını ve bu sürecin su yönetiminde de sürdüğünü kaydetti.

Veri dışarıya çıkmıyor, bulut bağımlılığı kalkıyor

Projenin en belirgin özelliği, işlenen verinin İSKİ'nin kendi veri merkezlerinden hiç ayrılmamasıdır. Bu mimari, hassas su altyapı verilerinin üçüncü taraf bulut servislerine yüklenmesini engeller; siber saldırı yüzeyini daraltır ve KVKK uyumunu altyapı seviyesinde garanti altına alır. Yerel model eğitimi ve çıkarım (inference) aynı kapalı ağ içinde gerçekleştiği için, operasyonel veriler — şebeke basıncı, sızıntı sensörleri, arıtma parametreleri — kurum dışına sızdırılmaz. Bu yaklaşım, kamu kurumlarının yapay zeka benimsemesinde "veri egemenliği" kriterini karşılayan nadir örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.

Beş yılda proje başına maliyet 2 milyondan 300 bine düştü

Aslan, iki dönemin yatırım verimliliğini karşılaştırdı. 2014-2019 aralığında İBB, 96 proje için 176 milyon dolar ayırmış, proje başına ortalama 2 milyon dolar harcamıştı. 2020-2025 döneminde ise 122 milyon dolarlık bütçeyle 426 proje hayata geçirildi; proje başına maliyet yaklaşık 300 bin dolara geriledi. Bu tablo, proje sayısının dört katına çıkarken toplam harcamada yüzde 30'luk bir azalma ve birim maliyette yüzde 85'lik bir iyileşme gösteriyor.

Yerli yapay zeka altyapısının kazandığı verimlilik, İSKİ'nin sızıntı tespiti, basınç optimizasyonu ve arıtma tesisi kontrolü gibi operasyonel süreçlerde doğrudan tasarrufa dönüşüyor. Model eğitimi için harici GPU kiralama maliyetleri ortadan kalktı; güncellemeler ve yeniden eğitimler kurumun kendi donanımıyla planlanıyor.

Haliç Tersanesi, Tram34 ve metro araçları da aynı yol haritasında

Aslan, milli başarı hikayesinin su yönetiminin ötesine taşındığını belirtti. Haliç Tersanesi'nde gemi inşası, Tram34 hattı ve metro araç üretiminde de yerli yazılım ve veri mimarisi merkeze alınıyor. Bu entegrasyon, İstanbul'un ulaşım ve su altyapılarının tek bir veri stratejisiyle yönetilmesine olanak tanıyor.