Gazikültür'den 'Antep Ermenileri' yeniden basıldı

Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Gazikültür Yayınları, şehrin tarihine ışık tutan önemli bir akademik çalışmayı yeniden okurlarla buluşturdu.

Gaziantepli tarihçi Prof. Dr. Ramazan Erhan Güllü tarafından kaleme alınan "Antep Ermenileri: Sosyal, Siyasi ve Kültürel Hayat" kitabı, 2026 yılında gerçekleştirilen yeni baskısıyla Türk-Ermeni ilişkilerinin Antep'teki tarihi seyrini gündeme taşıdı.

Eser, ilk kez 2010 yılında yayımlanmış ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde hazırlanan bir yüksek lisans tezi dayanağı oluşturmuştu.

Osmanlı arşiv belgelerini temel alan çalışma, Türk-Ermeni ilişkilerini yüzyıllara yayılan bir süreç içinde değerlendiriyor.

Antep'te Türklerle Ermenilerin uzun yıllar paylaştığı ortak yaşam kültüründen, 19. yüzyılın ikinci yarısındaki siyasi anlaşmazlıklara kadar geniş bir yelpaze çiziliyor.

Birinci Dünya Savaşı'ndan Millî Mücadele'ye uzanan gelişmeler, kitapta altı ana bölüm halinde inceleniyor.

Kitapta, Osmanlı hâkimiyeti altında yaşayan Ermenilerin ticaret, zanaat, eğitim ve kültürel hayattaki yerlerine ilişkin önemli bilgiler sunuluyor.

Yüzyıllar boyunca aynı şehir kültürünün parçası olan iki topluluğun gündelik yaşamda geliştirdiği ortak gelenekler, ekonomik ilişkiler ve komşuluk bağları detaylandırılıyor.

Eserin odak noktalarından biri, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren ilişkilerde yaşanan bozulma süreci.

Osmanlı Devleti'nin karşılaştığı siyasi sorunlar, Avrupa devletlerinin politikaları, milliyetçilik hareketleri ve misyonerlik faaliyetlerinin etkileri tarihi kaynaklar üzerinden okunuyor.

Prof. Dr. Güllü, çalışmasında Antep'te faaliyet gösteren Amerikan-Protestan ve Fransız-Katolik misyonerlerinin çalışmalarına geniş yer ayırıyor.

Amerikan Kolejinin ve Amerikan Hastanesinin kuruluşu, bu kurumların şehirdeki sosyal-siyasi gelişmelerle ilişkileri analiz ediliyor.

Kitapta Ermeni siyasi komitelerinin faaliyetleri, 1895 Antep olayları, Birinci Dünya Savaşı gelişmeleri ve 1915 Sevk ve İskan Kanunu'nun yerel uygulanışı inceleniyor.

Savaş yıllarında Devlet'in güvenlik sorunları ve alınan kararların tarihi şartları, arşiv belgelerine dayanarak okuyucuya aktarılıyor.

Eserin son bölümlerinde İngiliz ve Fransız işgalleri, Fransız ordusu bünyesindeki Ermeni birliklerinin faaliyetleri ve Antep Savunması ele alınıyor.

Millî Mücadele sonrasında Ermenilerin şehirden ayrılış süreci, Türk-Ermeni ilişkileri çerçevesinde bütünlüklü bir şekilde tamamlanıyor.